Kunstenaars en ontwerpers

Richard Serra wilde aanvankelijk niet voor de camera verschijnen. Na intensief overleg met zijn vrouw Clara stemde hij toch toe. Voor de camera sprak hij over zijn bewondering voor de werkende mens en las hij zijn beroemde Verb List voor: een lijst die hij in 1967–68 samenstelde met werkwoorden als to roll, to fold, to cut, to bend, to twist. Geen beschrijving van kunstwerken, maar handelingen waarmee materiaal kan worden veranderd. Deze lijst werd een grammatica voor zijn manier van werken en denken over sculptuur. Voor deze tentoonstelling maakte Serra speciaal de series Rotterdam Horizontals en Rotterdam Verticals.

‍

Van Meegeren wist de kunstwereld te misleiden met schilderijen die hij presenteerde als onbekende werken van Johannes Vermeer. De film vertelt het verhaal van de vervalsingen, de technieken waarmee ze werden gemaakt en de opmerkelijke ontknoping waarin Van Meegeren uiteindelijk zelf moest bewijzen dat zijn Vermeers vals waren.

Het was donker en nat in New York. In de portieken van de Bowery lagen junks. We stonden voor een deur en belden aan.

John Giorno deed open. De wereldberoemde dichter en performer, onder meer bekend van Sleep van Andy Warhol, waarin hij urenlang slapend te zien is.

We filmden hem in zijn huis in The Bunker, een legendarische plek in de geschiedenis van de New Yorkse avant-garde. Hier had William S. Burroughs gewoond en gewerkt. Zijn kamer was nog volledig intact, als een tijdcapsule. Een magische plek.

Wij waren in New York om een film te maken over de Zwitserse kunstenaar Ugo Rondinone (1964), Giorno's toenmalige levenspartner.

Ook bezochten we de legendarische galeriehoudster Barbara Gladstone, oprichter van de gelijknamige galerie en vertegenwoordiger van onder anderen Anish Kapoor. Ze was zakelijk, maar gastvrij. Tussen de bedrijven door moest ze nog even bieden op een kunstveiling. De internationale kunsthandel ging gewoon door.

Bij het Museum of Modern Art spraken we met curator Laura Hoptman. In Zürich ontmoetten we galeriehoudster Eva Presenhuber.

En last but not least bezochten we Rondinone zelf, in zijn atelier in Harlem. Een prachtig verbouwde Ierse kerk, met werkplaatsen, een showroom en kantoren. Een complete wereld achter een kerkgevel.

Zijn eigen artistieke wereld wordt bevolkt door clowns, regenbogen, bomen, vogels en menselijke figuren van ruwe steen. Ogenschijnlijk eenvoudige beelden waarin eenzaamheid, verbondenheid, tijd en vergankelijkheid voortdurend terugkeren.

De film werd gemaakt voor de tentoonstelling Ugo Rondinone – Vocabulary of Solitude, die van 13 februari tot en met 29 mei 2016 te zien was in Museum Boijmans Van Beuningen.

‍

‍

Textielontwerper Frans Dijkmeijer (1936–2011) wijdde zijn leven aan het onderzoeken van de mogelijkheden van draad, garen en weeftechniek. Zijn eindeloze experimenten met bindingen en structuren leverden een fascinerende verzameling weefproeven op, waarin techniek en verbeelding nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn.

Voor Museum Boijmans Van Beuningen zouden we Dijkmeijer filmen in zijn huis en atelier in Toulouse. De opnamen stonden pas veel later in het jaar gepland. Tot zijn vrouw belde. Het ging niet goed met Frans. Als we hem nog wilden filmen, konden we maar beter onmiddellijk op het vliegtuig stappen.

We vertrokken naar Toulouse en filmden drie dagen lang. Frans was ernstig ziek, maar wilde zijn verhaal vertellen. Over zijn werk, zijn inspiratiebronnen en de eindeloze mogelijkheden van het weven. Met de kracht die hem nog restte, werkte hij mee aan de film.

Toen we na drie dagen terugkeerden naar Rotterdam, werd Frans met een ambulance opgehaald. Hij zou nooit meer thuiskomen.

Tien dagen na onze opnamen overleed hij.

Wat bedoeld was als een kunstenaarsportret voor de tentoonstelling Frans Dijkmeijer – Een leven weven, werd onbedoeld zijn laatste getuigenis.

De tentoonstelling was van 2 juni tot en met 30 september 2012 te zien in Museum Boijmans Van Beuningen.

‍